Нызам ҳүжжетлери шөлкемлер хызметин әпиўайыластырады



Мәмлекетимизде пуқаралық жәмийети институтлары искерлик көрсетиўи ушын норматив-ҳуқықый базаны, ҳүжжетлерди турақлы рәўиште жетилистириўде мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлердиң ҳуқық ҳәм мәплерин инабатқа алыў, тәртиплерди әпиўайыластырыў, оларға қолайлықлар ҳәм жеңилликлер жаратыўға айрықша итибар қаратылмақта.

Өзбекстан Республикасы Әдиллик министрлигине Өзбекстан Республикасының нызамлары ҳәм халық­аралық шәртнамаларда беккемленген МКШлар ҳуқықлары ҳәм нызамлы мәплерине мәмлекетлик ҳәкимият ҳәм басқарыў уйымлары тәрепинен әмел етилиўин қадағалаў ўазыйпасы жүклетилди. Буның нәтийжесинде шөлкемлердиң орны ҳәм абырайы, олардың социал-экономикалық, сиясий, билимлендириў, ден-саўлықты сақлаў ҳәм барлық тараўларда алып барылып атырған реформалардағы қатнасы сезилерли дәрежеде асты. Мысал ретинде, ғәрезсизликке ерискен дәслепки дәўирде республикамызда l00 ге жақын МКШ болған болса, бүгинги күнде 8800 ден артық МКШлар жумыс ислеп келмекте.

Бул Өзбекстан Республикасы Президентиниң «Пуқаралық жәмийети институтларын раўажландырыўға көмеклесиў тараўындағы қосымша ис-илажлар ҳаққында»ғы 2013-жыл 12-декабрьдеги қарарында ҳәм Өзбекстан Республикасы Пуқаралық Кодексиниң 53-статьясында белгиленген юридикалық шахс­лар алты ай даўамында банк есап бетлери бойынша пул операцияларын өткериў менен байланыслы финанслық-хожалық жумысын әмелге асырмаған жағдайда оларды сапластырыў ушын тийкар болыўын нәзерде тутыўшы қағыйда мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлерге (МКШ) әмел етилмеслиги беккемлеп қойылды.

Өзбекстан Республикасының «Жәмийетлик қорлары ҳаққында»ғы Нызамының 2-статьясы Өзбекстан Республикасы Олий Мажлиси қарамағындағы мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлерин ҳәм пуқаралық жәмийетиниң басқа да институтларын қоллап-қуўатлаў жәмийетлик қорының шөлкемлестирилиўи, искерлиги, қайта шөлкемлестирилиўи ҳәм сапластырылыўының өзине тән өзгешеликлери айрықша нызам ҳүжжети менен тәртипке салыныўы ҳаққындағы екинши бөлим менен толықтырылды. Усы Нызамның 4-статьясына республика көлеминдеги жәмийетлик қорлары, халықаралық көлемдеги жәмийетлик қорларын шөлкемлестириў имканын бериўши жаңа норма киргизилди.  

Соның менен бирге, МКШларды мәмлекетлик дизимнен өткериў ушын өндирилетуғын мәмлекетлик бажы муғдары 5 есеге, олардың символларын мәмлекетлик дизимнен өткериў ушын өндирилетуғын жыйымлар муғдары 2,5 есеге кемейди. Өзбекстан Республикасында дизимге алынған МКШның өз алдына бөлимлерин мәмлекетлик дизимнен өткериўде мәмлекетлик бажы өндирилмеўи, мәмлекетлик дизимнен өткериў ҳаққындағы мүрәжатлары еки ай мүддет орнына бир ай мүддетте көрип шығылыўы белгиленди, дизимнен өткериўде шөлкемлестириў ҳүжжетлерин нотариал тас­тыйықлаў ҳәм басқа қосымша талаплар бийкар етилгенлиги, есабатлар тапсырыў ҳәм илажларды келисиў тәртиплери әпиў­айы­ласқанлығы, бул шөлкемлердиң лаўазымлы шахслары тәрепинен нызам бузылыў жағдайлары исленгенде жуўапкершилик шаралары жеңиллескенлиги ҳәм басқа нормалар буның мысал болады.

Жуўмақлап айтқанда, қабыл етилген ҳәм қабыл етилиўи режелестирилип атырған нызам ҳүжжетлери мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлериниң ҳуқықый статусы, роли ҳәм әҳмийетин күшейттириўге қаратылған. Буннан гөзленген мақсет, олардың еле де нәтийжели хызмет алып барыўларын тәмийинлеўден ибарат.