Быйылғы сайлаӯ қай тәртипте өтетуғынлығынан хабардарсыз ба?



   Демократияның тийкарғы белгилериниң бири-бул сайлаўлар болып есапланады. Сайлаўлар арқалы пуқаралар өзлериниң сиясый сайлаў ҳәм сайланыў  ҳуқықларын әмелге асырады. Бул ҳуқық арқалы, жәмийет ҳәм мәмлекет ислерин басқарыўда ҳәм ўәкиллик органларын шөлкемлестириўде туўрыдан-туўры ҳәм өз ўәкиллери арқалы қатнасады. Быйыл мәмлекетимизде сиясый процесс- Олий Мажлис Нызамшылық палатасына ҳәм жергиликли Кеңеслерге сайлаўлар болып өтеди. 2019-жыл 20-сентябрь күни Өзбекстан Республикасы Орайлық сайлаў комиссиясы сайлаў компаниясы басланғанлығын жәриялады ҳәм 2019-жыл 22-декабрь Өзбекстан Республикасы Олий Мажлиси Нызамшылық палатасының депутатлары ҳәм жергиликли Кенеслердиң депутатларын сайлаў күни деп белгиленди.

  Быйылғы болып өтетуғын сайлаўлардың өзгешелиги, сайлаўлар жаңадан қабыл етилген Өзбекстан Республикасы Сайлаў кодекси қағыйдалары тийкарында болып өтеди. Сондай-ақ,  сайлаўда бес сиясый партия өз талабанларын усынады.

   Өзбекстан Экологиялық партиясының шөлкемлестирилгенлиги мүнасибети менен, Өзбекстан Экологиялық ҳәрекетине берилген квота шығарып тасланды ҳәм Сайлаў Кодексине муўапық, буннан былай сиясый партиялар Нызамшылық палатасына болатуғын сайлаўда 135 емес, 150 сайлаў округинен талабан көрсетиў ҳуқықына ийе болды.

Алдын, сайлаўларда даўыс бериў саат 6.00 ден 20.00 ге шекем болатуғын болса, жаӊа Сайлаў Кодексине муўапық, енди даўыс бериў саат 8.00 ден 20.00 шекем өткизиледи. Даўыс бериў ўақты ҳәм орны ҳаққында участка сайлаў комиссиясы, сайлаўшыларды сайлаўдан кеминде 10 күн алдын хабардар етеди.

 Пуқараларымызға өз сиясый ҳуқықларын әмелге асырыўда және бир имканият, бул  мүддетинен алдын даўыс бериў ҳуқықы болып есапланады. Сайлаў кодексиниң 57-статьясына муўапық, сайлаў күни өз жасаў жеринде болыў имканияты болмаған сайлаўшы, мүддетинен алдын даўыс бериў ҳуқықына ийе. Мүддетинен алдын даўыс бериў, сайлаўға 10 күн қалғанда басланады ҳәм сайлаўға 3 күн қалғанда тамамланады. Мүддетинен алдын даўыс бериўди өткизиў ўақты тийисли округ сайлаў комиссиясы тәрепинен белгиленеди ҳәм сайлаўшылардың, бақлаӯшылардыӊ итибарына ғалаба хабар қураллары арқалы жеткериледи. Мүддетинен алдын даўыс бериўди әмелге асырыў ушын сайлаўшы сайлаў күнинде бола алмаслығының себеплери (дем алыс, хызмет сапары, сырт елге шыгыў х.т.б)  көрсетилген арза тийкарында, тийисли участка сайлаў комиссиясынан  сайлаў бюллетенин алады. Сайлаўшы сайлаў бюллетенин алғанлығы ҳаққында тийисли участка комиссиясының кеминде 2 ағзасы қатнасында, сайлаўшылар дизимине қол таӊба қояды. Сайлаў бюллетени арнаўлы үскенеленген жасырын даўыс бериў кабинасында яки ханасында сайлаўшы тәрепинен толтырылады. Сайлаўшы қарар қабыл қылады ҳәм толтырылған сайлаў бюллетенин жабық конвертте қалдырады, конверт тийисли сайлаў комиссиясының сейфинде сақланады. Конверттың желимленген жерине, участка комиссиясының 2 ағзасы қол таӊбалары қойылып, олар комиссияның мөри ҳәм  даўыс бериўшиниң қол таӊбасы  менен тастыйықланады.

  Улыўма айтқанда, сайлаўшыларға бәрше имканиятлар жаратылып, «Жаңа Өзбекстан, жаңа сайлаў» сүрени астында өтетуғын быйылғы сайлаўларда пуқараларымыз белсене қатнасып, өзиниӊ сиясий мапаздағы орнын көрсетеди деп ойлаймыз.

Б.Матжанова,

Қанлыкөл районы Әдиллик бөлими бас мәсләҳәтшиси, 3-дәрежели юрист.