Район хаққында

Қарақалпақстан Республикасы орайлық районларынан бири Қанлыкөл А-380 «Гузар-Бухаро- Нукус-Бейнеў» автомагистрал жолы бойында жайласқан.

Қанлыкөл районы дәслеп Қоңырат районының бөлими болып, 1970-жылы 7-декабрде «Ленинабад» районы болып шөлкемлестирилген.

Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Совети Президиумының  Пәрманы тийкарында 1993-жыл 9-январдан баслап «Қанлыкөл» районы болып өзгертилген.

Бул жерде бурын «Соркөл» деген көл болып, оның әтирапы қалың тоғайзарлықта халық аңшылық пенен шуғылланып келген. Халық адамлары аңға шығар алдынан аўың қанлы болсын дегени аңнан бос қайтпағайсыз, олжа менен келгейсиз деген нийетте) болсын деген тилеклер билдирген. Сол ўақыттан баслап, бул жер Қанлыкөл деп атала баслаған.

Қанлыкөл аймағына қарақалпақ халқы 1746-жыллары орналаса баслаған.

Сол дәўирлерден қалған тарийхый естеликлер – «Өгиз дәрья», «Жаңа  қала», «Таза жаңа қала»лар 1893-жылы салынған. Баспашылар топылысы ҳәмде  Шоманайдың суўының тартылыўы себепли  1901-1902-жыллары бул жерден халықтың көпшилиги көшип кеткен. Тарийхта баспашыларға қарсы гүресте халық арасынан шыққан Өтеш батыр нөкер жыйнап саўашлар алып барған. Өтеш батыр аймақтағы «Таза Жаңа қала»ға жерленген, ҳәзирги күнде Өтеш батырға арналып естелик гүмбез салынған.

Районнан белгили халықтың тынышлығы ҳәм азатлығы ар-намысы ушын гүрескен халық батырлары (Өтеш батыр, Марқабай батыр, Ескене батыр), уллы уламалар (Ешим ахун, Қазы Қасым ахун, Абдираман ахун, Сәрсенбай ахун, Абдирашид ахун, Әбий ахун, Садық ийшан, Пирман ийшан, Ырза ийшан, Қалжан ахун, Әбдирейим ахун, Әбдиўалий ийшанлар), жыраўлар (Қуламет жыраў) ел перзенти Көптилеў Нурмуҳаммедов, илимий хызметлери менен республикамызды пүткил дүньяға танытқан академик Марат Нурмухамедов, филология илимлериниң докторлары, профессор Қабыл Мақсетов пенен Қалимбет Султанов, профессор Қуўанышбай Өтениязов, академик Жоллыбай Изентаев, аўыл-хожалығы илимлериниң кандидаты, салының «Нөкис 1» ҳәм «Нөкис 2» сортларының авторы Т.Бабаниязов, профессор Ж.Мәтмуратов, хош ҳаўаз талант ийеси А.Шамуратова ҳәм жазыўшы шайырлар (К.Төрешов, Н.Төрешова, А.Қайпов, Н.Дәўлетбаев) жетилисип шыққан. Бул қутлы диярдың тырнағын қалап, әжайып Қанлыкөл деп аталмыш имараттың бой тиклеўине өз үлесин қосқан теберик инсанлардың атларын еледе даўам ете бериўге болады.

Мине усындай ел перзентлери өсип шыққан бул мәкан бүгинги күни «Бегжап» елатынан «Арзымбетқум» аўылына шекемги кең созылып жатырған егислик майданларды өз ишине алған аймақ күннен-күнге гүлленип жаңаланбақта.

Қала типинде салынған Қанлыкөл посёлкасы, арқада – Қоңырат районы, арқа шығыста – Кегейли районы, қубла ҳәм қубла батыста – Хожели ҳәм Шоманай районлары менен шегараласқан.

Районның аймақлық көлеми 74 409 гектар (соның егиске жарамлы майданы 32 815 гектар) болып, халқы тийкарынан – аўыл хожалығы менен шуғылланады. Районда жәми 11 өзин-өзи басқарыў уйымларында жасаўшы жәми халықтың саны 49 700  адамды қурайды, олардың 74 %  аўылларда жасайды.

Халықтың дерлик 100 пайызы электр энергиясы, 99,9 пайызы тәбийий газ, 84,8 пайызы таза ишимлик суўы менен тәмийинленген. Халықтың орташа тығызлығы 1 кв.кмге – 39 адам туўра келеди.

Қанлыкөл районының дүзилгенинен баслап, районға 1970-1972 -жыллары Өмирбай Қудайбергенов, 1972-1983-жыллары Яқипбай Қурбанов, 1983-1986-жыллары Нийетулла Сейтназаров, 1986-1988-жыллары Сағындық Нийетуллаев, 1988-1992-жыллары Ислам Аминов, 1992-2000-жыллары Жеткиншек Қайыпназаров, 2000-2002-жыллары Бүркитбай Қыдырниязов, 2002-2014-жыллары Толыбай Ибрагимов, 2014-2016-жыллары Марат Сайжанов, 2016 – жылдан  ҳәзирги күнге шекем Мэлс Қосназаров басшылық етип келмекте.

Районға басшылық еткен ҳәр бир басшы районның гүллеп жайнаўы, халықтың жағдайының жақсылыныўы, район экономикалық потенциалының асыўы ушын белсендилик көрсетип, районның раўажланыўына өз үлеслерин қосқан.

Ҳүрметли Президентимиз ҳәмде ҳүкиметимиз тәрепинен қабыл етилген алыс аймақлардағы аўыллырды қаладағы жағдайларды имканиятларды жаратыў бойынша пәрман ҳәм қарарлары талаплары негизинде, районның социаллық ҳәм экономикалық тараўларды раўажландырыў ҳәмде халық хожалығының барлық тармақлары бойынша қатар жумыслар әмелге асырылмақта. Аймақта көплеген қурылыс имаратлары қурылып, аўыл хожалығында фермер хожалықлары шөлкемлестирилип, исбилерменлер тәрепинен халықка хызмет көрсетиўши шақапшалары ашылып аймақ халкына хызметлер көрсетилмекте.

Ҳәзирги күнде, Қарақалпақстан Республикасы Қанлыкөл районы исбилерменлер районы болып дүнья жүзине танылып, «Уллы Жипек жолы» бойында жайласқан  түристлердиң қәдеми үзилмейтуғын белгили районлардың бирине айланыўы ушын район басшылары биргеликте ҳәрекет қылмақта.